Rozumiem Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Korzystając z witryny wyrażasz zgodę
na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatnosci.
 
1 2 3 4
[CONTENT]
sobota23.09.2017
  • zachód: 18:32
  • wschód: 06:24
  • zachód: 20:17
  • wschód: 09:42
  • faza: półpełny prawy (blask: 8%)
  • następna pełnia: 04 listopad
  • Najgorszy sen myśliwego - zerwana cięciwa

    wróć
    Michał Byrecki 2013-09-26

    Po pierwszych kilku tygodniach strzelania z łuku, gdy już lekko ochłoniemy z oczarowania sprzętem i emocje nieco opadną zaczynają się pojawiać wątpliwości, jak należy dbać o sprzęt, co i jak konserwować oraz na co zwracać uwagę. W pierwszym artykule cyklu omówimy sposoby konserwacji tego, co najważniejsze - czyli kabli i cięciwy.

    Kable i cięciwa

    Kable i cięciwa to jeden z najwrażliwszych elementów składowych naszego zestawu. W przypadku ich zerwania, cała zmagazynowana energia w ramionach w sposób niekontrolowany zostaje rozproszona w konstrukcji łuku i powoduje niemałe spustoszenia - może spowodować popękanie ramion, powyginanie krzywek lub obcięcie ich fragmentów, pokrzywienie osi obrotu oraz zniszczenie łożysk, nie wspominając o tym, że przy okazji urywające się części mogą zranić strzelającego. W dodatku, elementy zamienne łuku rzadko kiedy dostępne są od ręki u sprzedawców, trudno też o ich zamienniki, gdyż nie są one wykonane w systemie metrycznym a calowym.

    Materiały

    Najpierw omówimy sobie w pierwszym kroku materiały, z których zbudowane są kable i cięciwa. Głównymi materiałami służącymi do budowy cięciwy są mieszanki Dyneemy, Vectranu oraz Spectry. Pierwszym, istotnym parametrem, jest tutaj pełzanie materiału.

    Pełzanie materiału (z ang. creep) to nieodwracalne wydłużenie się go, w przeciwieństwie do odwracalnego - związanego z elastycznością lub innym odwracalnym rozciągnięciem. O ile niewielka elastyczność jest wskazana, o tyle pełzanie jest czynnikiem bardzo niepożądanym - może powodować rozregulowanie łuku (na przykład poprzez wyjście systemu bloczków z synchronizacji czy obracanie się przeziernika) lub zmianę siły naciągu łuku.

    Materiałami, które nie są podatne na pełzanie są mieszanki Dyneemy oraz Vectran, ponieważ nie wykazują żadnych oznak pełzania pod wpływem naprężeń wytwarzanych przez łuki.

    Należałoby w tym miejscu wspomnieć, że Spectra czy Dyneema są produkowane z włókien polietylenowych i pod wpływem wysokich temperatur czy wysokich naprężeń będą wykazywały pełzanie. Dlatego należy szczególną uwagę zwrócić na sposób przechowywania łuku. O ile zimno w żaden sposób nie szkodzi o tyle przechowywanie łuku w gorących pomieszczeniach (na strychach) czy przewożenie w  gorącym bagażniku na pewno mu nie będzie służyć.

    Włókna cięciwy są wzajemnie skręcone. Ilość skręceń powinna wynosić około 0.75 skręcenia na cal długości cięciwy. W przypadku pełzających materiałów zwiększenie ilość skręceń nie wpłynie na zmniejszenie ogólnego pełzania, jedynie wybierze nadmiar wypełzniętego dotychczas materiału. Zwiększenie ilości skręceń wpływa natomiast pozytywnie na stabilność przeziernika i redukuje jego przekręcanie.

    Pojawia się więc pytanie - jeżeli Dyneema i Vectran są tak stabilne, to dlaczego ktoś chciałby używać innego materiału? I tutaj należałoby wspomnieć o minusie Vectranu - w przeciwieństwie do Dyneemy czy Spectry jest wolniejszy.

    Na szczęście dla nas, nie musimy martwić się o to, w jakich proporcjach dobrać materiały do wykonania nici na cięciwy, aby ona była wystarczająco szybka i przy tym jednocześnie mało rozciągliwa. Do określania niezbędne byłoby wykonanie wielu testów w warunkach laboratoryjnych - a te zostały już wykonane przez producentów nici, i przykładowo:

    - dla łuków bloczkowych o sile naciągu od 55 do 70 funtów producenci zalecają wykonywanie cięciwy i kabli z 20-24 włókien materiału zawierającego mieszankę Dyneemy i Vectranu (452X lub Trophy firmy BCY Fibers)

    - dla łuków refleksyjnych - a w związku z tym wolniejszych - stosuje się materiały z Dyneemy. Firma Brownell sprzedaje je pod nazwą handlową Fast Flight, natomiast BCY Fibers oznacza je jako Dynaflight 97 lub 8125.

    - dla łuków refleksyjnych, które niezbyt dobrze znoszą szybkie cięciwy - co objawia się mało komfortowymi wibracjami przy strzelaniu oraz - gdy mamy do czynienia ze średniej jakości konstrukcją - szybkim zużyciem - najodpowiedniejszym materiałem jest wolny Dakron.

    Pewnie niejeden z Was zastanawiał się, czy byłaby możliwość uzyskania paru FPSów dzięki zmniejszeniu ilości włókien cięciwy. Teoretycznie (bo zależnie od łuku i materiału), im łuk jest słabszy, tym mniejsza ilość włókien powinna wystarczyć do wykonania cięciwy (przy czym należy zwrócić uwagę na właściwe mocowanie nasadki na cieńszej cięciwie).

    W praktyce, przy zmniejszeniu ilości włókien - i to w sposób nieznaczny od ilości zalecanej przez producenta - zaczynają pojawiać się niekorzystne wibracje i towarzyszący im hałas. Im cieńsza jest cięciwa tym mniejsza jest jej masa zdolna pochłonąć energię związaną z jej elastycznością w chwili zwolnienia spustu - zaczynają się pojawiać niekorzystne wibracje i hałas (analogicznie, jak do lekkiej i ciężkiej strzały).

    Wspomnieliśmy o "ilości włókien zalecanej przez producenta". Producenci łuków wybierają materiały na cięciwy kierując się różnymi kryteriami - prędkością, pełzaniem i stabilnością, wibracjami i żywotnością. Wykonują testy różnych konfiguracji, przy czym jako najważniejszym kryterium pozostaje bezpieczeństwo. Czasem zdarza się, że producenci - kierowani zapotrzebowaniom rynku na najszybsze łuki (dla pewnej grupy odbiorców jest to niemal jedyne kryterium oceniania łuku) - wyposażają swoje produkty w cięciwy wykonane całkowicie ze Spectry. Łuk będzie najszybszy, jak życzyłby sobie tego odbiorca - ale strzelanie na pełzających kablach i cięciwie, przy obracającym się przezierniku do przyjemności należeć nie będzie...

    Wytrzymałość cięciwy. Dla wszystkich produkowanych cięciw ich wytrzymałość jest ze znacznym zapasem, niż jest to wymagane. Przykładowo, zrywalność nitki materiału 8125 przekracza 90 funtów. Wykonując cięciwę z 18 takich włókien uzyskujemy ponad 1600 funtów. Natomiast włókna te rozdzielają się na pętelki na końcach kabli i cięciw, co automatycznie redukuje zrywalność o 40%, która spada w okolice 1000 funtów.

    Dodatkowo, przeprowadzone badania wykazały, że w przypadku silnego łuku bloczkowego o sile naciągu 75-80# jest możliwe występowanie sił działających na mechanizm krzywek o wartościach zbliżonych do 200 funtów. Porównując to ze zrywalnością 1000 funtów stosunek zrywalności do sił działających na kable i cięciwę jest w relacji 5:1.

    Tak wygląda teoria. W praktyce na wytrzymałość cięciwy mają wpływ również inne czynniki:

    • stan bloczków (występowanie zadrapań czy innych czynników mogących powodować uszkodzenia nici)
    • zbytnie skręcenie cięciwy
    • ekstremalnie ciasno wykonane owijki
    • rodzaj spustu (jak również występowanie na nim zadrapań)
    • nienależyte dbanie o stan cięciwy
    • załamania i nieprawidłowo lub zbyt mocno zaciśnięte zaciski na cięciwie

    Jak dbamy o cięciwę i kable?

    Regularne używanie wosków zmniejsza tarcia wewnątrz cięciwy i wydłuża jej żywotność

    Przede wszystkim należy je regularnie woskować. Co daje nam woskowanie? Dzięki smarowaniu i zmniejszeniu się tarcia włókien o siebie, a to zapobiega szybkiemu zużywaniu się cięciwy, pozwala na utrzymanie grupy włókien w całości oraz zapobiega absorpcji wody. Nagromadzona woda w cięciwie w praktyce uniemożliwia strzelanie. Cięciwa nasiąknięta wodą zwiększa swoją masę, a przy wystrzale pojawia się fontanna wody wylatująca z cięciwy - nietrudno odgadnąć, jaki ma to wpływ na celność.



    Do woskowania cięciwy wykorzystywane są zazwyczaj woski syntetyczne z dodatkiem silikonu. Pomimo, iż niektórzy stosują woski naturalne i twierdzą, że ich cięciwy są nie mniej żywotne niż przy woskach syntetycznych, to syntetyczne mają rzadszą konsystencję, dzięki czemu łatwiej penetrują cięciwę i są mniej klejące na powierzchni cięciwy. Z używanych dotychczas przeze mnie wosków za najlepszy uważam Xccelerator firmy Bohning (na zdjęciu - nie klei się, łatwo się rozprowadza i dobrze penetruje) Wosk można nakładać ręcznie, za pomocą szmatki czy skórki - aplikujemy odrobinę na cięciwę a następnie przez pocieranie wcieramy do środka. Wosk powinien być stosowany często i dość dobrze wcierany w cięciwę.

    Przy woskowaniu cięciwy nie ma potrzeby woskowania owijek za wyjątkiem obszarów narażonych na szybkie zużywanie (na przykład na zgięciach).

    Jaka jest żywotność cięciwy?

    Żywotność cięciwy zależy od wielu czynników. Jednym z głównych jest ilość oddanych strzałów oraz stan sprzętu. Na pewno zużywa się szybciej przy szybkich łukach o silnych naciągach niż słabszych. Niestety trudno jest tutaj podać konkretną regułę kiedy żywot cięciwy się skończył. Określenie tego należy do strzelającego, który powinien kontrolować jej stan, woskować ją, sprawdzać, czy nie uległa wystrzępieniu, czy nie są poprzerywane włókna. Jednym z symptomów, że z cięciwą dzieje się coś niedobrego może być obracający się przeziernik.

    Jak często należy zmieniać kable i cięciwę?

    Odpowiedź jest na to stosunkowo prosta: zawsze, gdy tylko wykazują objawy zużycia (popękane i  postrzępione nici), jednak nie rzadziej niż raz do roku. Sprawę znacznie upraszcza posiadanie maszynki do robienia cięciw - wtedy nie jesteśmy zmuszeni do zapłacenia wysokiej kwoty za gotowy zestaw - a cena zestawu wykonanego samodzielnie jest kilkukrotnie niższa.

    Dodaj komentarz

    photo user
    odpowiedź do