Rozumiem Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Korzystając z witryny wyrażasz zgodę
na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatnosci.
 
1 2 3 4
[CONTENT]
niedziela22.10.2017
  • zachód: 17:27
  • wschód: 07:14
  • zachód: 19:12
  • wschód: 09:40
  • faza: półpełny prawy (blask: 4%)
  • następna pełnia: 03 grudzień
  • Z łukiem przez tysiąclecia

    wróć
    Michał Byrecki 2013-10-01

    Źródło: Wikipedia, http://es.wikipedia.org/wiki/Barranco_de_la_ValltortaHistoria najdawniejsza


    Łuk jako podstawowe narzędzie myśliwych pojawiłsięw paleolicie, czyli w epoce kamienia łupanego. Nastąpiło to ok. 20 tys. lat temu. W tamtym czasie nie znano jeszcze pisma (powstało kilkanaście tysięcy lat później, toteż historię przekazywano kolejnym pokoleniom za pomocą naskalnych malowideł, z których wiele zachowało się do dziś. Rysunki – jak te odnalezione w jaskini Cue˜a de los Caballos w hiszpanii – często przedstawiają grupowe polowania z łukiem. W pierwszej chwili wydawać by się mogło, że są one jedynie artystycznym uwiecznieniem tamtej epoki, jednak gdy przyjrzymy im się dokładniej, odnosimy wrażenie, że patrzymy na napisany obrazem podręcznik łowiecki. Znajdziemy w nim bardzo cenne informacje o tym, na jaki gatunek zwierzęcia polowano i w jaki sposób organizowano łowy, jak wyglądały ówczesne łuki oraz jak należało je prawidłowo napinać, czy nawet wskazania miejsc w tuszy, w których powinno się umieścić strzałę. Powszechne wizerunki myśliwych z łukiem pojawiające się na owych malowidłach nie pozostawiają wątpliwości – łuk stanowił podstawową broń wykorzystywaną przez łowców tamtej epoki.

    Gdy się przeanalizuje narzędzia łowieckie naszych praprzodków, łatwo dojść do wniosku, że za prekursora łuku można uznać miotacz oszczepów, zwany atlatlem, używany od czasów górnego paleolitu. Byłto najczęściej kawałek wydrążonego drewna, mający na jednym końcu wgłębienie do umieszczenia nasady oszczepu. Drugi koniec spoczywał zaś w rękach myśliwego, który energicznym ruchem, na zasadzie dźwigni, wyrzucał oszczep. Paleolityczne łuki nie wytrzymały upływu czasu i przetrwały jedynie w formie naskalnych malowideł.

    Jednym z najstarszych łuków (datowanym na 3300 lat p.n.e., a więc epokę miedzi, który się zachował do dziś, jest ten odnaleziony w 1991 r. w Tyrolu wraz ze szczątkami człowieka znanego jako Otzi. Badania archeologiczne wskazują, że podobne znaleziska często pochodząz terenów Wielkiej Brytanii czy Niderlandów. Co więcej, łuki tej konstrukcji są w dalszym ciągu wyrabiane i noszą nazwę łuków angielskich długich (ang. longbow).
     

    Różnorodność konstrukcyjna


     
    Jeśli się przypatrzymy łukom zebranym przez archeologów w różnych częściach świata, łatwo zauważymy, że ich konstrukcja zależy przede wszystkim od materiałów dostępnych w danym miejscu oraz klimatu. I tak, na obszarze występowania cisu – czyli w Europie – dominował longbow. Wyrabiano go z jednolitego prostego kawałka drewna cisowego lub jesionowego.
     
    Jego łęczysko miało przekrój litery „D”, zwężało sięku końcom, a średnia długość wynosiła od 1,ͺdo 2 metrów. Na zbudowanie takiego łuku nie potrzeba dużo czasu ani też nie wymaga to specjalistycznych narzędzi – jedynie dobrej jakości materiału. Łuki typu longbow w wersji o znacznej sile naciągu (ang. warbow, sięgającej 100 funtów, w czasach śedniowiecza jako oręż skutecznie sobie radziły ze zbroją płytową. W starożytnych Chinach za panowania dynastii Han (206p.n.e. – 220 n.e.) budowano krótkie łuki refleksyjne z laminatów bambusa i morwy owijanych w jedwab oraz lakierowanych. W wilgotnym indyjskim klimacie, w którym nie przetrwałaby broń drewniana, a tym bardziej laminatowa, wykorzystywano stal.

    Wzajemne przenikanie się kultur na przestrzeni ponad 20 tys. lat doprowadziło do powstania przeróżnych konstrukcji łuku, o których można by napisać pokaźne dzieło. Jednak ten epokowy wynalazek, który przez wieki stanowił jedno z podstawowych narzędzi myśliwego, zaczął być wypierany z łowiectwa wraz z popularyzacją prochu i broni palnej.
     

    Odrodzenie łuku w XX wieku


     
    W ubiegłym stuleciu nastąpiłniespodziewany renesans łuku w łowiectwie. H istoria nowoczesnego polowania z jego wykorzystaniem zaczyna się wczesnym rankiem 29 sierpnia 1911 r. w zagrodzie jednej z kalifornijskich farm. Tego dnia pracownicy gospodarstwa odnaleźli osaczonego przez psy I ndianina Ishi, który przetrwał jako ostatni z plemienia Yahi, stanowiącego odłam konfederacji plemion Yana. Nastąpiło zderzenie dwóch odmiennych, zupełnie niezwiązanych ze sobą światów. I shi przekazywał swoją wiedzę związaną z budowaniem łuków i strzał, podchodzeniem i pozyskiwaniem zwierzyny opiekunowi dr. Saxštonowi Popeowi. Ten, zafascynowany możliwościami, jakie oferuje polowanie z łukiem, wraz z Arthurem Youngiem, podjął samodzielne próby strzelania drobnej i grubej zwierzyny za  pomocą tradycyjnej broni.

    Będąc pod wrażeniem skuteczności takiego polowania, opublikowali w 1923 r. podręcznik „H unting with the bow and arrow” („Polowanie z łukiem i strzałą”). Nie trzeba było długo czekać, by wkrótce jeden z mistrzów strzelectwa Howard H ill postanowił przetestować, jak się sprawuje łuk na Czarnym Lądzie. Wyruszył na wyprawę łowiecką do Afryki, gdzie polował z ponadstufuntowego longbowa na przeróżne gatunki zwierząt. Po powrocie wydał książkę „ Hunting the hard way” („Polowanie z wyzwaniem”), w której opisał sekrety swojego sukcesu jako myśliwego i łucznika.

    Łuk angielski długi


     
    Polowanie z łukiem, które zyskiwało coraz większą popularność, rozwijało się jednocześnie w kilku kierunkach. Zachęcało myśliwych do uwieczniania swoich wypraw na taśmach filmowych, dzielenia sięzdobytym doświadczeniem w zakresie łowiectwa i technik strzeleckich oraz do prac nad własnymi rozwiązaniami sprzętowymi. Choć łowy z łukiem dawały niesamowitą przyjemność związaną z bliskim obcowaniem z przyrodą i zrównywały szanse zwierzyny, to niestety były przeznaczone dla dość wąskiej grupy pasjonatów. Wymagały bowiem biegłego posługiwania się
    łukiem tradycyjnym bez przyrządów celowniczych – a to udawało się osiągnąć dopiero po wielu miesiącach czy nawet latach treningu.

    Przełomowym wydarzeniem w popularyzacji łuku w łowiectwie okazało się opracowanie przez Hollessa Wilbura Allena w 1966r. konstrukcji łuku bloczkowego. Do czasu pojawienia się tej odmiany myśliwy musiał dysponować właściwą siłą do napięcia łuku i utrzymania go w pozycji napiętej aż do chwili oddania strzału, a ten musiał być celny. Należało więc osiągnąć kompromis między łukiem zapewniającym odpowiednią energię strzały i jednocześnie takim, który będzie w zasięgu fizycznych możliwości strzelca. Konstrukcja Allena, dzięki zastosowaniu krzywek na ramionach, pozwala na zmagazynowanie średnio dwukrotnie większej energii oraz umożliwia utrzymanie w pełni napiętego łuku niedużym nakładem siły. To praktyczne rozwiązanie skróciło czas potrzebny na opanowanie techniki posługiwania się łukiem z kilku lat do kilku miesięcy, dzięki czemu przestał on byćnarzędziem łowieckim dostępnym dla nielicznej grupy pasjonatów. O tym, jak znaczącą rolęw popularyzacji tej formy łowiectwa odegrał  łuk bloczkowy świadczą amerykańskie statystyki z 2012 r. – liczba myśliwych łuczników w sięgnęła 3,3 miliona. Polując z łukiem i strzałą, w ciągu jednego roku pozyskali przeszło 1,1 mln jeleni.

    Współczesne łuki myśliwskie


     
    Podstawowa i niezmienna zasada działania łuku polega na magazynowaniu energii w układzie jego ramion i przekazywaniu jej strzale w chwili zwolnienia cięciwy. Mimo że współczesne, szybkie łuki mogąstrzelać myśliwską strzałą o średniej wadze 700 gr na odległość kilkuset metrów (rekord w strzelaniu dalekodystansowym [ang. flight archery], ustanowiony w 1979 r. przez Harry'ego Drake'a wynosi 1410 m), z prędkością przekraczającą ͵300 km na godzinę, to z założenia są one narzędziem, które w polowaniu wykorzystuje się na niewielkich odległościach, w granicach 30–40 metrów. Za pomocą łuku pozyskuje się obecnie zwierzęta w powietrzu i na lądzie, można go również wykorzystać do połowu ryb oraz innych zwierząt wodnych. Aktualnie w łowiectwie stosuje się trzy typy łuków: angielski długi, refleksyjny oraz bloczkowy.

    Łuk angielski długi (ang. longbow) stylistyką nawiązuje do swojego historycznego poprzednika, lecz nie wykonuje się go już tak jak dawniej (wyrabiany szybko i z łatwo dostępnego cisu byłnadzwyczaj łamliwy). Współczesne łuki angielskie długie produkuje się z laminatów nadających konstrukcji znacznie większą trwałość i dynamikę. Myśliwy polujący z tego typu łuku nie korzysta z żadnych dodatkowych przyrządów celowniczych, a symetryczny kształt łęczyska umożliwia strzelanie z prawej lub lewej ręki.Łuk refleksyjny (tradycyjny, ang, recurve)
     
    Łuk refleksyjny (ang. recurve) wykonuje sięz wielowarstwowego laminatu o długości od 48ͺdo 64 cali. Mimo że jest znacznie krótszy niż longbow, to laminatowa konstrukcja oraz refleksyjno-defleksyjny kształt pozwalają na uzyskanie porównywalnej sprawności. Historycznie ta odmiana łuku była wyrabiana z kompozytu drewna, ścięgien i kości. Obecnie produkuje się go z drewna, włókien węglowych lub szklanych. Charakterystyczny element konstrukcji stanowi wyraźnie zaznaczony majdan w środkowej części łuku oraz wygięte do przodu łęczyska przy zdjętej cięciwie. Majdan jest wyprofilowany w taki sposób, by zapewnić strzelającemu wygodny i pewny chwyt. Z tego względu łuk – zależnie od wykonania majdanu – będzie pasował do
    prawej lub lewej ręki.

    Ten typ łuku spotyka sięw dwóch odmianach: z demontowalnymi ramionami (ang.–ƒ‡†‘™ takedown) lub jako jednolita konstrukcja (ang. one piece). Choć składany łuk refleksyjny jest konstrukcyjnie trudniejszy do zrobienia, to po złożeniu staje się wygodny w transporcie, a możliwość korzystania z wymiennych kompletów ramion o różnych siłach naciągu czyni go bardziej uniwersalnym. Zależnie od upodobań i techniki strzeleckiej polującego łuk refleksyjny może być wyposażony w celownik czy nawet kolimator ułatwiający celowanie. Zwykle ma tłumiki drgań cięciwy, czyli wplecione skrawki wełny, gumy, tkaniny lub futerka.

    Łuk bloczkowyŁuk bloczkowy (ang. compound) to obecnie najcelniejszy, najszybszy i najłatwiejszy łuk do opanowania, co sprawia, że jest najpopularniejszy pośród polujących. Jego charakterystyczny element stanowiąmimośrodowe krzywki (bloczki) umieszczone na końcach ramion. W przeciwieństwie do łuków tradycyjnych, w których siła naciągu rośnie niemal proporcjonalnie do długości naciągu cięciwy, w łuku bloczkowym już na początku cyklu naciągania jest ona bliska nominalnej sile łuku, a w chwili osiągnięcia pełnego naciągu spada do ułamka swojej wartości. Prawie dwukrotnie większa szybkość strzały w porównaniu z łukiem tradycyjnym znacząco zmniejsza jej opad, co pozwala na wydłużenie dystansu celnie oddawanych strzałów.
     
    Łuk bloczkowy ma teżswoje wady – jest sporo cięższy niż łuk tradycyjny, a złożenie się do strzału trwa znacznie dłużej i wymaga nieporównywalnie więcej precyzyjnych oraz czasochłonnych regulacji. Przez wzgląd na delikatne i precyzyjne wyposażenie bywa również kłopotliwy w transporcie. Typowe elementy łuku bloczkowego stanowią: podstawka pod strzałę, spust, celownik z przeziernikiem, stabilizator oraz tłumikidrgań. Mimo że można strzelaćz łuku bloczkowego z wykorzystaniem jedynie podstawki pod strzałę, bardzo rzadko się to praktykuje.
     
    By w obiektywny sposób porównać ze sobą poszczególne rodzaje łuków, warto się zapoznaćze statystykami opublikowanymi przez Francuskie Stowarzyszenie Myśliwych Łuczników (FFCA, fr. Fédération Française des Chasseurs à l'Arc). Z danych wynika, że różnice w pozyskaniu zwierzyny za pomocą łuku bloczkowego i tradycyjnego są nieduże. Średnia droga odejścia zwierzęcia od miejsca zestrzału po trafieniu w obu przypadkach wynosi niemal tyle samo, choć dystans, z jakiego oddaje się strzały, jest o ok. 15 proc. większy dla łuków bloczkowych.

    Czy to etyczne?


     
    Gdy rozpatruje siępolowanie z łukiem pod kątem etyki łowieckiej, na uwagę zasługuje fakt, że zapewnia ono szybkie pozyskanie zwierzyny. Działanie strzały myśliwskiej polega na wywołaniu nagłego wewnętrznego krwotoku i zapadnięcia się płuc, w następstwie którego zwierzętraci przytomność, zatem podstawowym wymaganiem stawianym przed łuczniczym sprzętem łowieckim jest pełna penetracja tuszy w miejscu zestrzału w przypadku prawidłowo oddanego strzału komorowego.

    Możliwość pełnej penetracji wiąże się przede wszystkim z energią kinetyczną strzały, dlatego też w poszczególnych krajach – zależnie od występujących gatunków zwierząt łownych – ustala sięminimalne granice wartości sił naciągu łuku lub energii kinetycznej strzały. W odniesieniu do europejskiej fauny najczęściej przyjmowane wartości graniczne to siła naciągu 45 funtów lub energia kinetyczna 40 dżuli. Dla porównania – najczęściej używany przez myśliwych łuk bloczkowy ma siłę naciągu rzędu 70 funtów, a energia kinetyczna strzały przekracza 100 dżuli. Wartości te nie tylko spełniają wymagania stawiane przed łukami na Starym Kontynencie, lecz także pozwalają polować na przedstawicieli afrykańskiej wielkiej piątki.
    Artykuł był również opublikowany przez autora w miesięczniku myśliwych i sympatyków łowiectwa "Brać Łowiecka" 5/2013
     

    Dodaj komentarz

    photo user
    odpowiedź do